ตอนที่แล้วเล่าว่าตลาดโซลาร์รูฟท็อปภาคเหนือกำลังเติบโต จากทั้งความต้องการของผู้บริโภค สถานการณ์โลก และนโยบายรัฐ โดยโครงการ "โซลาร์ภาคประชาชน" ที่เปิดเมื่อ 27 ตุลาคม อุดหนุนครัวเรือนละ 50,000 บาท แต่การติดตั้งต้องผ่านผู้ประกอบการที่ขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า ตอนนี้ตามดูว่ารายเล็กและร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าท้องถิ่นรับงานและแข่งกับรายใหญ่ได้แค่ไหน เงินอุดหนุนและสินเชื่อของรัฐส่วนใหญ่ไปอยู่ที่เจ้าของบ้านมากกว่าคนติดตั้ง ผู้ติดตั้งในโครงการต้องรับประกัน 7 ปีและวางหลักประกัน แต่ในตลาดนอกโครงการ เมื่อเกิดเคสติดตั้งไม่ได้มาตรฐาน เจ้าของบ้านต้องแบกความเสียหายเอง

ตลาดโซลาร์รูฟท็อปมีงานเพิ่มขึ้น แต่ผู้รับเหมารายเล็กมีทุนน้อยกว่ารายใหญ่ รายงานตอนนี้จะตามดูว่ารายเล็กรับงานได้แค่ไหน และแข่งกับรายใหญ่อย่างไร

ตอนที่แล้วเล่าว่าตลาดโซลาร์รูฟท็อปในภาคเหนือโตเร็วจากทั้งความต้องการของผู้บริโภค สถานการณ์โลก และนโยบายของรัฐ และมีงานติดตั้งเพิ่มขึ้นจริง แต่ผู้รับเหมารายเล็กจะรับงานเหล่านี้ได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับเงินทุนและการแข่งกับบริษัทใหญ่ ซึ่งมีทั้งเงินทุน อุปกรณ์ และบริการติดตั้งครบในที่เดียว ตอนนี้จึงดูว่ารายเล็กมีเงินทุนพอรับงานหรือไม่ แข่งกับรายใหญ่อย่างไร และผลต่อราคากับคุณภาพงานเป็นอย่างไร

ราคาติดตั้งโซลาร์รูฟท็อประบบออนกริดขนาด 5 กิโลวัตต์ที่ 140,000 บาท เป็นตัวเลขที่ผู้รับเหมารายเล็กและช่างในกลุ่มออนไลน์นำมาคำนวณกันในช่วงที่รัฐเปิดรับขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการสำหรับโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ในโพสต์ของ เพจเซียนโซล่าเซลล์ ผู้แสดงความเห็นบางรายอ้างว่าตัวเลขนี้ตรงกับต้นทุนที่กระทรวงพลังงานเคยชี้แจง ทีมข่าวยังไม่พบข้อมูลยืนยัน แต่ต่อมาวันที่ 27 ตุลาคม 2569 ตัวเลขนี้กลายเป็น ราคากลางไม่เกิน 140,000 บาท รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งเป็นเพดาน ปลัดกระทรวงการคลังระบุว่า Vendor แข่งราคาติดตั้งให้ต่ำกว่านี้ได้ เมื่อรัฐช่วยค่าติดตั้ง 50,000 บาท ประชาชนจะจ่ายเองไม่เกินราว 90,000 บาท ผู้รับเหมาบางรายคำนวณว่า หลังหักค่าแรง ค่าน้ำมัน ค่าอาหาร และค่าใบอนุญาตต่าง ๆ แล้ว จะเหลือกำไรสุทธิประมาณ 3,000 บาทต่อจุด คิดเป็นราว 2% ของราคา ซึ่งตัวเลขนี้ยังไม่รวมหลักประกัน 50,000 บาท เงินประกัน 10,000 บาท และภาระรับประกัน 7 ปีที่โครงการโซลาร์ภาคประชาชนกำหนดไว้

ตัวเลขนี้เป็นคำบอกเล่าของผู้แสดงความเห็นในโพสต์ ทีมข่าวยังตรวจสอบไม่ได้ และราคาตลาดจริงต่างกันมาก ผู้แสดงความเห็นระบุว่าราคาทั่วไปอยู่ที่ 130,000-200,000 บาท ใกล้เคียงกับ ช่วงราคา 120,000-200,000 บาทที่สื่อรายงานสำหรับระบบ 5 กิโลวัตต์ หลายคนมองว่าราคากลางที่รัฐอ้างต่ำกว่าต้นทุนในตลาดและไม่ตรงกับงานหน้างานจริง ฝ่ายรัฐแย้งว่าเป็นเพดาน ไม่ใช่ราคาตายตัว ผู้ติดตั้งจึงต้องหาวิธีทำงานให้ยังมีกำไร

รายเล็กมีเงินทุนพอรับงานหรือไม่

จากการพูดคุยกับทั้งผู้รับเหมา ช่าง และเจ้าของบ้าน ทีมข่าวได้ข้อมูลว่า ผู้รับเหมารายเล็กบางส่วนหันไปคิดเฉพาะค่าแรงติดตั้งราว 3-5 บาทต่อวัตต์ ส่วนอุปกรณ์อย่างแผงและอินเวอร์เตอร์ เจ้าของบ้านเป็นผู้เลือกซื้อเอง ทั้งจากคำแนะนำของผู้รับเหมาหรือเลือกเอง หากคิดตามอัตรานี้ ระบบขนาด 5 กิโลวัตต์จะเป็นค่าแรงประมาณ 15,000-25,000 บาทต่อหนึ่งงาน (การคำนวณของทีมข่าว) วิธีนี้ทำให้ผู้รับเหมาไม่ต้องสำรองเงินซื้ออุปกรณ์ล่วงหน้า แต่ก็ไม่ได้ส่วนต่างจากการขายอุปกรณ์ ซึ่งไปอยู่กับผู้จำหน่ายและบริษัทที่ขายแพ็กเกจครบวงจร โมเดลนี้น่าจะอยู่นอกโครงการโซลาร์ภาคประชาชน เพราะ Vendor ในโครงการต้อง ใช้สัญญามาตรฐานของการไฟฟ้า และอุปกรณ์หลักต้องขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า และ ผู้ติดตั้งที่ไม่อยู่ในรายชื่อขึ้นทะเบียนทำให้เจ้าของบ้านไม่ได้เงินอุดหนุน

ผู้รับเหมารายเล็กบางรายจึงเลือกงานให้พอดีกับทุนที่มี รับงานขนาดเล็กที่ต้องใช้เงินสำรองน้อย และรับเงินมัดจำก่อนไปซื้ออุปกรณ์ เพื่อไม่ต้องใช้เงินของตัวเองออกไปก่อนจะได้เงินจากลูกค้า งานขนาดเล็กอย่าง 3 กิโลวัตต์ที่ครัวเรือนเคยนิยมติดตั้ง เข้าโครงการไม่ได้ เพราะรัฐกำหนดระบบ 5-10 กิโลวัตต์พีคต่อมิเตอร์

อีกทางคือรับงานที่เจ้าของบ้านติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปเพื่อผลิตไฟใช้เองและลดค่าไฟ โดยไม่ขายไฟคืนและไม่ได้ขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าเต็มรูปแบบ ซึ่งตอนที่ 1 เล่าไว้แล้ว งานแบบนี้ตัดค่าวิศวกรที่ต้องสำรวจ ออกแบบ และลงนามรับรองแบบไฟฟ้าออกไป ครัวเรือนที่งบจำกัดจึงจ้างผู้รับเหมารายเล็กได้ถูกกว่าแพ็กเกจของบริษัทใหญ่ แต่เจ้าของบ้านที่เลือกทางนี้จะไม่ได้เงินอุดหนุน 50,000 บาท หากเทียบราคาโครงการหลังหักเงินอุดหนุนไม่เกินราว 90,000 บาท กับช่วงราคาตลาดข้างต้น (120,000-200,000 บาท) ส่วนต่างราคาที่เคยเป็นข้อได้เปรียบของงานนอกระบบอาจแคบลง (การคำนวณของทีมข่าว) แต่แพ็กเกจโครงการรวมรับประกัน 7 ปีและประกันอัคคีภัย จึงเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้

คู่แข่งของรายเล็กจึงต่างกันตามประเภทงาน ในงานที่ขอเชื่อมต่อการไฟฟ้าและใช้สิทธิตามมาตรการของรัฐ ผู้ประกอบการที่มีทุนน้อยกว่าจึงมองว่าบริษัทใหญ่ได้เปรียบ ตั้งแต่ผู้ประกอบการรายใหญ่ระดับจังหวัดไปจนถึงบริษัทข้ามชาติ เพราะมีทั้งบุคลากร อุปกรณ์ เงินทุน ระบบรับประกัน และบริการครบวงจร รวมถึงจัดวิศวกรมาออกแบบ ลงนามรับรอง ทำเอกสาร และเชื่อมต่อการไฟฟ้าแทนลูกค้า ส่วนงานติดตั้งเพื่อใช้ไฟเองที่ไม่ขอเชื่อมต่อการไฟฟ้า รายเล็กแข่งได้ด้วยราคาที่ต่ำกว่า ความยืดหยุ่น และการติดตั้งตามงบของเจ้าของบ้าน ราคาที่ถูกกว่านี้แลกมากับการที่ระบบไม่มีวิศวกรรับรองและไม่ผ่านการไฟฟ้า ซึ่งเล่าต่อในหัวข้อถัดไป

เงินอุดหนุนของรัฐจ่ายให้เจ้าของบ้านหรือธนาคารที่ปล่อยกู้ ไม่ได้จ่ายตรงให้ผู้ติดตั้ง (รายละเอียดอยู่ในตอนที่ 1) ส่วนผู้รับเหมาที่ต้องซื้ออุปกรณ์เองและเหมาทั้งระบบ ต้องสำรองเงินก่อนได้รับเงินจากลูกค้า สินเชื่อที่ใช้ได้ยังเป็นสินเชื่อ SME ทั่วไป เท่าที่ตรวจสอบ ทีมข่าวยังไม่พบผลิตภัณฑ์สินเชื่อเฉพาะสำหรับผู้รับเหมาโซลาร์รายเล็กที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล กลไกที่อาจช่วยได้คือ บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.) ที่ค้ำประกันสินเชื่อ ให้ผู้ประกอบการที่ขาดหลักทรัพย์ และ มีโครงการสำหรับ SME รายย่อยที่ไม่มีหลักประกันหรือคนค้ำ แต่ข้อมูลที่หาได้ไม่ได้บอกว่าผู้รับเหมาโซลาร์ในภาคเหนือรู้จักหรือเคยใช้มากน้อยเพียงใด บทความของ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย เมื่อเดือนสิงหาคม 2569 ชี้ว่า เครื่องมือสนับสนุน SME ของไทยมีครบเกือบทุกด้าน แต่ไม่เชื่อมเป็นเส้นทางเดียว ผู้ประกอบการจึงอาจได้ความช่วยเหลือครั้งเดียวโดยไม่รู้ว่าขั้นต่อไปคืออะไร

คุณเจษฎา วัย 56 ปี เจ้าของร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าใน อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่

ปัญหาเงินทุนไม่ได้มีเฉพาะผู้รับเหมารายเล็ก คุณเจษฎา วัย 56 ปี เจ้าของร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าใน อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ เพิ่งเริ่มขายแผงโซลาร์เซลล์ปี 2569 นี้ เขาบอกว่าร้านขายอุปกรณ์ไฟฟ้าต้องปรับตัว เพราะกระแสการติดตั้งมาแล้ว ลูกค้าประจำของร้านซึ่งเป็นช่างไฟและผู้รับเหมาในพื้นที่ ที่เคยมาซื้อสายไฟและเบรกเกอร์ เริ่มถามหาแผงโซลาร์เซลล์มากขึ้น ถ้าร้านไม่มีของ ลูกค้าอาจไปซื้อที่อื่น แล้วไม่กลับมาซื้อสินค้าอื่นที่ร้านอีก

แต่การปรับตัวของร้านเล็กมีข้อจำกัดเรื่องทุน คุณเจษฎายอมรับว่าทุนของร้านไม่มาก จึงไม่กล้าลงสต็อกอุปกรณ์โซลาร์เซลล์เป็นจำนวนมาก ส่วนผู้จำหน่ายรายใหญ่ซื้อสินค้าได้ครั้งละมากกว่า และบางรายขายอุปกรณ์พร้อมเงินผ่อนและบริการติดตั้งในที่เดียว โดยทั่วไปผู้จำหน่ายที่ซื้อจากต้นทางครั้งละมากมักได้ราคาต่อหน่วยต่ำกว่า ได้ส่วนลดตามปริมาณ และได้เครดิตจ่ายเงินยาวกว่า ร้านระดับอำเภอที่ซื้อทีละน้อยจึงมักซื้อได้ในราคาสูงกว่า ต้องจ่ายเงินเร็วกว่า และขายแข่งกับรายใหญ่ด้วยราคาได้ยาก

ร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าเล็ก ๆ ยังต้องตรวจสินค้าให้ได้มาตรฐาน เพราะรัฐกำหนดให้ อุปกรณ์ที่ใช้ในโครงการต้องผ่านมาตรฐานสากลและมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.)และ ประกาศบังคับ มอก. เพิ่มอีก 4 รายการ ได้แก่ เครื่องตัดวงจร ฟิวส์ สายไฟ และแบตเตอรี่ลิเทียม ซึ่งคุณเจษฎาบอกว่าต้องลองสินค้าเองก่อนขาย เพราะของไม่ดีหมายถึงเสียลูกค้า สำหรับโครงการโซลาร์ภาคประชาชน แผงและอินเวอร์เตอร์ที่ใช้ยังต้อง ขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า ด้วย ซึ่งยังไม่ทราบว่ารุ่นที่ร้านนี้ขายอยู่ในรายการดังกล่าวหรือไม่ ผลคือร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าระดับอำเภอจะขายแต่อุปกรณ์ไฟฟ้าแบบเดิมไม่ได้แล้ว ต้องเพิ่มสินค้าโซลาร์ตามช่างและลูกค้าที่เริ่มถามหา ทั้งที่มีทุนน้อยกว่าผู้จำหน่ายรายใหญ่ ร้านเล็กจึงต้องลงสต็อกเท่าที่ทุนมี และเลือกสินค้าที่ผ่านมาตรฐานเพื่อรักษาความไว้ใจของลูกค้าประจำ

เมื่อกติกาและแพ็กเกจครบวงจรเอื้อรายใหญ่

ช่องว่างระหว่างรายเล็กกับรายใหญ่ยังลึกลงไปถึงระดับอุปกรณ์ หัวเว่ยระบุเองว่าเป็นแบรนด์โซลาร์รายเดียวที่ผ่านเกณฑ์มาตรการลดหย่อนภาษีของรัฐ ซึ่งมีผลตั้งแต่มีนาคม 2569 ถึงธันวาคม 2571 เหตุผลไม่ได้อยู่ที่ชื่อแบรนด์ แต่เป็นเพราะ อินเวอร์เตอร์รุ่น 10K-MAP0 เป็นรุ่นเดียวในขณะนั้นที่ได้ฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 ซึ่งเป็นเงื่อนไขของมาตรการ หัวเว่ยได้รับ ฉลากเบอร์ 5 ตั้งแต่เดือนมกราคม 2568ก่อนมาตรการภาษีเริ่ม จึงเป็นความได้เปรียบของผู้ผ่านการรับรองก่อน ไม่ใช่การเจาะจงแบรนด์ แต่ผลในทางปฏิบัติคือลูกค้าที่ใช้อุปกรณ์แบรนด์อื่นช่วงนี้ไม่ได้สิทธิลดหย่อนเท่ากัน มาตรการลดหย่อนภาษีนี้แยกจากโครงการโซลาร์ภาคประชาชน เจ้าของบ้านเลือกใช้ได้อย่างใดอย่างหนึ่ง ส่วนโครงการโซลาร์ภาคประชาชนกำหนดให้ใช้อุปกรณ์ที่ผ่าน มอก. IEC หรือ ISO และขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า ซึ่ง นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ยืนยันว่าจะไม่มีการล็อกสเปกเอื้อรายใด

ในตลาดที่เป็นทางการ ผู้รับเหมารายเล็กสู้รายใหญ่ด้านเงินทุนไม่ได้ เกณฑ์ที่รัฐกำหนด เช่น ต้องใช้อุปกรณ์ที่ผ่านการรับรอง และต้องมีวิศวกรกับช่างที่ผ่านการอบรม เอื้อให้ผู้ที่มีเงินทุนและพร้อมก่อนได้ประโยชน์ก่อน ขณะที่รายเล็กไม่มีเงินสำรองและเครือข่ายแบบเดียวกัน ฝ่ายรัฐแย้งว่าเกณฑ์ไม่ได้มีไว้กีดกันรายเล็ก รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยระบุว่าผู้ประกอบการรับงานได้ตามกำลังของตัวเอง และผู้ว่าการการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคระบุว่ามีการขึ้นทะเบียนระดับจังหวัด เพื่อให้ประชาชนเลือกผู้ติดตั้งในพื้นที่ได้

บริษัทและผู้รับเหมารายใหญ่ที่มีแพ็กเกจครบวงจรขายอุปกรณ์ เงินผ่อน และบริการติดตั้งได้จากจุดเดียว เช่น ความร่วมมือของธนาคารไทยพาณิชย์ โกดังไฟฟ้าดอทคอม และหัวเว่ย ที่เสนอผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิต หรือผู้ค้าปลีกรายใหญ่อย่างโฮมโปรที่ขายชุดโซลาร์รูฟ 5 กิโลวัตต์พร้อมอินเวอร์เตอร์หัวเว่ย และ รับประกันงานติดตั้ง 2 ปีในรุ่นพรีเมียม แพ็กเกจเหล่านี้เป็นข้อเสนอเชิงพาณิชย์นอกโครงการ ซึ่งรับประกันสั้นกว่า 7 ปีที่ Vendor ในโครงการต้องรับประกัน และยังไม่ทราบว่าผู้ค้ารายนี้อยู่ในรายชื่อ Vendor ของโครงการหรือไม่ ผู้รับเหมารายเล็กที่ไม่อยู่ในเครือข่ายแบบนี้ต้องแข่งด้วยราคาและบริการของตัวเอง

ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้มีเฉพาะในไทย Solar Power World รายงานว่าในสหรัฐฯ เกณฑ์ที่ให้ใช้เฉพาะอุปกรณ์ในรายการที่ผู้ให้ทุนอนุมัติ ทำให้ผู้รับเหมารายเล็กต้องรื้อกลยุทธ์จัดซื้อ และบางครั้งติดตั้งอินเวอร์เตอร์ยี่ห้อใหม่ไม่ได้เลย สะท้อนว่าเกณฑ์ที่ออกแบบเพื่อการันตีคุณภาพ มักเอื้อผู้ที่มีทรัพยากรพอจะผ่านการรับรองได้ก่อน

การแข่งขันด้านราคากระทบคุณภาพงานหรือไม่

เมื่อช่วงเดือนพฤษภาคม 2569 ศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี สั่งการให้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เร่งตรวจสอบ กรณีติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปไม่ได้มาตรฐาน จนอุปกรณ์ละลาย มีกลิ่นไหม้ เสี่ยงไฟไหม้ และค่าไฟไม่ลด สร้างความเสียหายต่อผู้บริโภครวมกว่า 500,000 บาท เบื้องต้นพบว่าผู้ติดตั้ง ใช้อุปกรณ์ไม่ได้มาตรฐาน ดัดแปลงระบบจาก 3 เฟสเป็น 1 เฟส และใช้สายไฟอะลูมิเนียม

เคสนี้ไม่ใช่เคสเดียว สคบ. ระบุว่ากำลังช่วยเหลือเจ้าของบ้านที่เสียหายจากการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปไม่ได้มาตรฐานรวม 17 ราย ใน จ.ขอนแก่น จ.สระบุรี และย่านท่าพระ กรุงเทพฯ ตัวอย่างหนึ่งคือเจ้าของร้านอาหารญี่ปุ่นใน จ.สระบุรี จ่ายค่าติดตั้ง 320,000 บาท ค่าไฟไม่ลด และแผงสวิตช์เกิดประกายไฟเกือบไหม้ร้าน วิศวกรที่ตรวจพบว่าต่ออินเวอร์เตอร์เฟสเดียวเข้ากับระบบไฟ 3 เฟส และเดินสายโดยไม่ต่อสายดินอย่างถูกต้อง

เคสเหล่านี้ยืนยันได้ว่ามีงานติดตั้งไม่ได้มาตรฐาน แต่ยังไม่มีข้อมูลว่าเกิดจากการแข่งขันด้านราคาจนผู้ติดตั้งลดสเปกหรือไม่ ทีมข่าวจึงยังสรุปไม่ได้ สิ่งที่เห็นได้คือส่วนที่กระทบความปลอดภัย เช่น ชนิดสายไฟ สายดิน และสเปกอุปกรณ์ เป็นส่วนที่เจ้าของบ้านมองเห็นได้ยาก ผู้ซื้อส่วนใหญ่เปรียบเทียบกันที่ราคารวมและต้องเชื่อใจผู้ติดตั้งเป็นหลัก สัญญาจำนวนมากไม่ระบุรายละเอียดอุปกรณ์ จึงไม่มีหลักฐานเทียบว่างานที่ได้ตรงกับที่ตกลงหรือไม่ ส่วนฝั่งผู้ประกอบการ ข้อมูลสาธารณะที่ทีมข่าวหาได้ยังไม่บอกว่าบริษัทที่ใช้ช่างหรือผู้รับเหมาช่วงควบคุมสเปกและคุณภาพงานอย่างไร

เรื่องความรับผิดชอบต่างกันตามประเภทงาน ในโครงการโซลาร์ภาคประชาชน Vendor ทุกรายต้อง ใช้สัญญามาตรฐานของการไฟฟ้า วางหลักประกัน 50,000 บาทต่องาน รับประกันงานติดตั้ง 7 ปี ล้างแผงปีละครั้ง จัดประกันอัคคีภัยคุ้มครองระบบและบ้าน 7 ปี และมีเงินประกันอีก 10,000 บาท ซึ่งเป็นกติกาที่ผู้ซื้อตรวจสอบได้ล่วงหน้า นอกโครงการ บริษัทใหญ่มีแพ็กเกจที่รวมอุปกรณ์และการติดตั้ง พร้อมรับประกันงานเป็นปี ส่วนผู้รับเหมารายเล็กที่คิดแต่ค่าแรงและให้เจ้าของบ้านซื้ออุปกรณ์เอง ความรับผิดชอบเรื่องสเปกจึงแยกจากผู้ติดตั้งตั้งแต่ต้น รายเล็กบางรายดูแลลูกค้าต่อเนื่องหลังติดตั้งเสร็จ แต่ขึ้นกับตัวช่างแต่ละคน ไม่ได้มีระบบรับประกันที่ผู้ซื้อตรวจสอบได้ล่วงหน้า ส่วนที่ยังไม่ชัดคือเงินประกัน 10,000 บาทจะพอครอบคลุมความเสียหายตลอด 7 ปีหรือไม่ และจะเกิดอะไรขึ้นหากผู้ติดตั้งเลิกกิจการ

สันติสุข วีรพันธุ์ กรรมการบริษัท เดอะแพลนเน็ทพาวเวอร์ ผู้ประกอบการโซลาร์ในภาคเหนือและผู้ก่อตั้งสถาบันอบรมช่าง Solar Academy

สันติสุข วีรพันธุ์ กรรมการบริษัท เดอะแพลนเน็ทพาวเวอร์ ผู้ประกอบการโซลาร์ในภาคเหนือและผู้ก่อตั้งสถาบันอบรมช่าง Solar Academy ที่สอนช่างติดตั้งโซลาร์เซลล์มากว่า 11 ปี เห็นว่าการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปที่บ้านควรมีหน่วยงานเข้ามาควบคุมตั้งแต่ต้น เขาไม่เห็นด้วยกับการไม่ขออนุญาตหรือแค่แจ้งการไฟฟ้าว่าติดตั้งแล้ว เพราะการไฟฟ้าห่วงเรื่องความปลอดภัยของผู้ใช้ไฟมาโดยตลอด ถ้าเจ้าของบ้านจ้างใครก็ได้มาติดตั้ง แล้วเกิดอุบัติเหตุ ไฟไหม้ หรือมีคนเสียชีวิต จะไม่รู้ว่าใครรับผิดชอบ โดยเฉพาะถ้าได้ช่างที่ไม่มีมาตรฐาน เขาเปรียบกับเมื่อกว่า 20 ปีก่อนที่คนนิยมนำรถไปติดแก๊ส เมื่อเกิดไฟไหม้ก็ต้องตามหาผู้รับผิดชอบทีหลัง และบอกว่าไม่ควรรอถึงวันนั้นค่อยถอดบทเรียน

แต่ในทางปฏิบัติ งานติดตั้งเพื่อใช้ไฟเองที่ไม่ขอเชื่อมต่อการไฟฟ้าซึ่งเล่าไว้ข้างต้นก็มีอยู่จำนวนหนึ่งแล้ว เจ้าของบ้านเสี่ยงไม่ได้สิทธิลดหย่อนภาษีและเงินอุดหนุน 50,000 บาท ซึ่งต้องได้รับอนุญาตเชื่อมต่อก่อน และหากระบบมีปัญหา ก็ไม่มีวิศวกรหรือหน่วยงานที่รับรองระบบไว้ให้ตามหาผู้รับผิดชอบ

ในงานที่ต้องสำรองเงินซื้ออุปกรณ์ทั้งระบบ หรือต้องผ่านวิศวกรและขอเชื่อมต่อการไฟฟ้าเพื่อใช้สิทธิตามมาตรการของรัฐ ผู้รับเหมารายเล็กสู้รายใหญ่ไม่ได้ ผู้รับเหมาที่ทุนน้อยจึงเลือกงานที่ทำได้และแข่งด้วยราคา แต่ความรับผิดชอบหลังติดตั้งในตลาดนอกโครงการขึ้นกับตัวช่างแต่ละคน ผู้ซื้อไม่มีระบบรับประกันที่ตรวจสอบได้ล่วงหน้า และเมื่อสัญญาไม่ระบุรายละเอียดอุปกรณ์ ผู้ซื้อก็ต้องแบกความเสียหายเอง ดังที่เกิดกับผู้เสียหายหลายรายในปีนี้

ทั้งหมดนี้ยังเป็นภาพของคนที่มีธุรกิจเป็นของตัวเอง แต่ผู้ที่ขึ้นไปติดแผงบนหลังคาจริง ๆ คือช่างรายวัน ซึ่งผู้รับเหมาและบริษัทจ้างมาเป็นรายวันหรือรายจ็อบเพื่อเสริมกำลังคน เมื่อรัฐตั้งเป้าให้ครัวเรือนติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปเป็นล้านหลัง คนกลุ่มนี้ได้ค่าแรง สัญญา ประกัน และการอบรมอย่างไร และใครรับผิดชอบเมื่อเกิดอุบัติเหตุหรือระบบมีปัญหา จะขอนำเสนอในตอนที่ 3 ซึ่งเป็นตอนจบ